ทำไมเราต้องมี “มุสลิมมินิมอล” มากขึ้น

ในโลกที่บริโภคนิยมครอบงำชีวิตประจำวันของเรา ตั้งแต่การเลื่อนดูโปรโมชั่นในโทรศัพท์ไปจนถึงการสะสมสิ่งของที่แทบไม่ได้ใช้ การบอกปฏิเสธ “ของใหม่” หรือ “ของลดราคา” กลายเป็นเรื่องยากมากกว่าที่คิด แต่หากเราหันกลับมาทบทวนแนวทางของอิสลาม จะพบว่าศาสนานี้เตือนชัดเจนเรื่องการใช้ชีวิตอย่างพอประมาณและห้ามความฟุ่มเฟือย

อัลกุรอานซูเราะห์อัลอะอฺรอฟ (7:31) ระบุว่า
“โอ้ลูกหลานอาดัม จงแต่งกายให้เหมาะสมเมื่อไปยังมัสยิด และจงกินดื่ม แต่อย่าได้ฟุ่มเฟือย แท้จริงพระองค์ไม่ทรงรักบรรดาผู้ที่ฟุ่มเฟือย”

คำสอนนี้ยิ่งชัดเจนขึ้นเมื่อเรามองสังคมปัจจุบันที่ถูกผลักดันให้ซื้อไม่หยุดหย่อน มุสลิมจึงต้องถามตนเองว่า “ความพอดี” ในศรัทธาของเราคืออะไร และเราจะก้าวสู่การเป็น มุสลิมมินิมอล ได้อย่างไร

ระหว่าง “ความสบาย” และ “ความฟุ่มเฟือย”

บ้านคือสถานที่ที่หลายคนมองว่าเป็น “พื้นที่ปลอดภัย” และ “แหล่งความสุข” การมีข้าวของเต็มห้องอาจสร้างความรู้สึกอบอุ่น เช่น กองหนังสือที่ไม่เคยอ่านจนจบ เสื้อผ้าที่ไม่ได้ใส่มาหลายปี หรือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ซื้อมาด้วยความตั้งใจแต่ไม่เคยเปิดใช้จริง

สิ่งเหล่านี้สะท้อนว่ามนุษย์มักหาความสบายใจจากการครอบครอง มากกว่าจากการใช้ประโยชน์จริง แต่เมื่อใดที่ความสบายกลายเป็นการสะสมส่วนเกิน มันก็เปลี่ยนจากพรให้กลายเป็นภาระ ทั้งในมิติการเงิน เวลา และหัวใจ

อิสลามจึงเตือนให้เราระวังว่า “ความพอดี” ต่างหากคือกุญแจสู่ความสงบ ไม่ใช่การกองสะสมสิ่งของที่ไม่รู้จักจบสิ้น

บริโภคนิยมสมัยใหม่ vs. พฤติกรรมบรรพบุรุษ

หากมองย้อนกลับไปเพียงสองชั่วอายุคน เราจะเห็นความต่างชัดเจน ปู่ย่าตายายของเรามักใช้เสื้อผ้าจนเก่าและซ่อมแซมหลายครั้งก่อนจะทิ้ง หรือใช้ข้าวของให้นานที่สุด แต่ปัจจุบันเรากลับชินกับการกดบัตรเครดิต ซื้อของออนไลน์ และคืนสินค้าได้แทบจะทันที

โครงสร้างเศรษฐกิจสมัยใหม่ โดยเฉพาะระบบสินเชื่อและโฆษณาที่กระตุ้นการบริโภค ทำให้เราถูกหล่อหลอมให้เป็น “ผู้บริโภค” มากกว่าจะเป็น “ผู้ใช้ชีวิต” การซื้อจึงไม่ใช่เรื่องความจำเป็น แต่เป็นการเติมเต็มอารมณ์ชั่วคราวที่บ่อยครั้งตามมาด้วย “ความรู้สึกผิด”

นี่คือกับดักที่ทำให้ความสมดุลระหว่างความพอดีกับความฟุ่มเฟือยพังทลาย

มินิมอลิสม์ในวัฒนธรรมโลกและอิสลาม

ช่วงทศวรรษที่ผ่านมา แนวคิด “มินิมอลิสม์” ได้รับความนิยมทั่วโลก โดยเฉพาะจากวัฒนธรรมญี่ปุ่นและสแกนดิเนเวีย ที่เน้นการลดของใช้ส่วนเกิน ใช้เฟอร์นิเจอร์เรียบง่าย และสร้างความสงบด้วยพื้นที่ว่างมากกว่าการสะสมสิ่งของ

แต่มินิมอลิสม์ในอิสลามไม่ได้เป็นเพียง “แฟชั่นการแต่งบ้าน” หรือ “สไตล์การใช้ชีวิต” เท่านั้น หากแต่เป็น รากฐานศรัทธา ที่ผูกพันกับหลักการ อิ๊ติดาล (ความพอดี) และ ซุนนะฮ์ (แบบอย่างของนบี)

คำถามสำคัญคือ “ในฐานะมุสลิม เราจะรู้ได้อย่างไรว่าความต้องการสิ่งของของเราคือความจำเป็น หรือคือความละโมบที่ถูกห่อหุ้มด้วยความเคยชิน?”

แบบอย่างจากท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ)

ท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลฯ) ทรงมีชีวิตที่เรียบง่ายยิ่ง ฮะดีษรายงานว่าท่านกล่าวกับท่านหญิงอาอิชะฮ์ว่า:
“โอ้อาอิชะฮ์ หากเจ้าต้องการอยู่ร่วมกับเรา จงใช้ชีวิตบนโลกนี้ด้วยเพียงของเล็กน้อยเหมือนเสบียงของนักเดินทาง อย่าคบหาผู้มั่งคั่ง และอย่าทิ้งเสื้อผ้าจนกว่าจะได้ปะชุนมัน”

อีกตัวอย่างคือคืนแต่งงานระหว่างท่านนบีกับนางซอฟียะฮ์ ที่จัดเลี้ยงด้วยอาหารง่ายๆ เช่น น้ำนม อินทผลัม และเนย ที่เหล่าสหายช่วยกันนำมาแบ่งปัน นี่คืองานแต่งที่สะท้อนว่า “ความสุข” ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความอลังการ แต่คือการแบ่งปันในความพอดี

เมื่อเทียบกับงานแต่งสมัยใหม่ที่เต็มไปด้วยแสงสีและค่าใช้จ่ายมหาศาล สิ่งเหล่านี้ทำให้เราต้องถามว่า เรากำลังดำเนินชีวิตตามซุนนะฮ์ หรือเรากำลังเดินตามวัฒนธรรมที่หลงใหลความฟุ่มเฟือย

ทางเลือกของมุสลิมมินิมอลวันนี้

การเป็น “มุสลิมมินิมอล” ไม่ใช่เพียงแนวคิดในอุดมคติ แต่สามารถลงมือทำได้จริงในชีวิตประจำวัน เช่น

• บริจาค 1/3 ของรายจ่ายฟุ่มเฟือย: แทนที่จะซื้อของที่ไม่จำเป็น ลองหันมาแบ่งปันเพื่อการกุศล

• สนับสนุนชุมชนและมัสยิด: ยกเลิกค่าสมัครสมาชิกบางอย่าง แล้วเปลี่ยนเป็นการบริจาคประจำให้มัสยิดหรือองค์กรสังคม

• จัดงานเลี้ยงอย่างพอดี: ไม่ว่าจะงานแต่ง งานบวช หรืองานอีด ควรลดค่าใช้จ่ายที่เกินความจำเป็นและเพิ่มส่วนที่เป็นการแบ่งปันแก่ผู้ขัดสน

• ตั้งคำถามก่อนซื้อ: “ฉันต้องการสิ่งนี้จริงหรือไม่? หรือแค่ถูกกระตุ้นให้ซื้อ?”

ทุกการกระทำเล็กๆ คือการฝึกหัวใจให้ตัดขาดจากวัตถุนิยม และหันกลับไปสู่ความหมายแท้จริงของชีวิตที่อิสลามชี้นำ

อิสลามไม่เคยปฏิเสธความสุขหรือความสะดวกสบาย แต่สิ่งที่ศาสนานี้เตือนอย่างชัดเจนคือ อย่าฟุ่มเฟือย เพราะความฟุ่มเฟือยทำให้หัวใจผูกพันกับดุนยาเกินไปและลืมเป้าหมายแท้จริงของชีวิต

การเป็น “มุสลิมมินิมอล” ไม่ใช่เพียงการตามกระแส แต่คือการหวนคืนสู่ซุนนะฮ์และการฝึกศรัทธาให้ยึดมั่นในความพอดี โลกจะพยายามดึงเราเข้าสู่วงจรการซื้อไม่หยุด แต่ศรัทธาจะเตือนเราว่า ความสุขแท้จริงไม่ได้อยู่ที่สิ่งของที่สะสม แต่อยู่ที่การแบ่งปันและการพึ่งพอัลลอฮ์ (ซบ.)

อ้างอิง: themuslimvibe