เดอะพับลิกโพสต์ / 19 พ.ย. 69 – เป็นเวลาหลายศตวรรษที่ศาสนาคริสต์เป็นศาสนาที่มีประชากรมากที่สุดในโลก แต่สถานะดังกล่าวอาจเปลี่ยนแปลงในอีกไม่กี่ทศวรรษข้างหน้า เมื่อประชากรมุสลิมมีแนวโน้มแซงหน้าประชากรคริสเตียนภายในปี 2035 ตามการคาดการณ์ล่าสุดของ Pew Research Center โดยทั้งสองศาสนายังคงเติบโต แต่ประชากรมุสลิมเพิ่มขึ้นในอัตราที่เร็วกว่ามาก
รายงาน The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070 (อนาคตของศาสนาต่างๆ ในโลก: คาดการณ์การเติบโตของประชากรระหว่างปี 2020–2070) ของ Pew Research Center คาดว่า หากแนวโน้มปัจจุบันยังดำเนินต่อไป ภายในปี 2070 โลกจะมีประชากรมุสลิมมากกว่า 3.6 พันล้านคน และประชากรคริสเตียนเกือบ 3 พันล้านคน
Pew คาดการณ์ว่าประชากรโลกจะเพิ่มขึ้น 29% ระหว่างปี 2020 ถึง 2070 โดยที่ประชากรคริสเตียนจะเพิ่มขึ้น 30% และประชากรมุสลิมจะเพิ่มขึ้นถึง 80% ส่งผลให้สัดส่วนมุสลิมต่อประชากรโลกเพิ่มจาก 26% ในปี 2020 เป็น 36% ในปี 2070 ขณะที่สัดส่วนคริสเตียนจะค่อนข้างคงที่อยู่ที่ประมาณ 29%
แม้ประชากรฮินดูจะเพิ่มขึ้นในเชิงจำนวน แต่สัดส่วนเมื่อเทียบกับประชากรโลกมีแนวโน้มลดลง เช่นเดียวกับประชากรชาวยิวที่คาดว่าจะมีแนวโน้มในลักษณะเดียวกัน
ส่วนประชากรชาวพุทธทั้งในแง่จำนวนและสัดส่วนต่อประชากรโลกคาดว่าจะลดลงในช่วงหลายทศวรรษข้างหน้า
สำหรับกลุ่มศาสนาอื่น ๆ ซึ่งรวมถึงบาไฮ เต๋า เชน ซิกข์ ศาสนาพื้นบ้าน และกลุ่มอื่น ๆ คาดว่าจำนวนประชากรจะเพิ่มขึ้นเล็กน้อย แต่สัดส่วนรวมกันจะลดลงต่ำกว่า 2% ของประชากรโลกภายในปี 2070 ขณะที่ประชากรผู้ไม่มีศาสนาก็มีแนวโน้มลดสัดส่วนจาก 24% ในปี 2020 เหลือ 17% ในปี 2070
มุสลิมเติบโตเร็วกว่ากลุ่มศาสนาหลักอื่น
แม้ประชากรหลายศาสนาจะเพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของประชากรโลก แต่ศาสนาอิสลามมีแนวโน้มเติบโตเร็วกว่ากลุ่มศาสนาหลักอื่นอย่างชัดเจน ปัจจัยสำคัญมาจากอัตราการเกิดและโครงสร้างอายุของประชากร โดยมุสลิมมีประชากรวัยหนุ่มสาวจำนวนมากและอัตราการเจริญพันธุ์สูงกว่ากลุ่มศาสนาอื่น
ในช่วงปี 2020–2025 ผู้หญิงมุสลิมมีอัตราการเจริญพันธุ์เฉลี่ย 3.1 คน ขณะที่ผู้หญิงที่ไม่ใช่มุสลิมอยู่ที่ 2.0 คน นอกจากนี้ ประชากรมุสลิมมีอายุมัธยฐาน 24 ปี ในปี 2020 ต่ำกว่าประชากรที่ไม่ใช่มุสลิมซึ่งอยู่ที่ 33 ปี ทำให้มีประชากรจำนวนมากอยู่ในวัยที่มีโอกาสสร้างครอบครัวและมีบุตรในอนาคต
ปัจจัยทั้งสองทำให้ประชากรมุสลิมมีแนวโน้มขยายตัวต่อเนื่อง แม้ในประเทศหรือภูมิภาคที่ประชากรโดยรวมเติบโตช้าลงก็ตาม
แอฟริกาจะกลายเป็นศูนย์กลางประชากรคริสเตียนและมุสลิม
การเปลี่ยนแปลงประชากรศาสนาโลกในอนาคตมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับการเติบโตของประชากรในแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา ซึ่งเป็นภูมิภาคที่มีอัตราการเกิดสูงและประชากรส่วนใหญ่เป็นคริสเตียนหรือมุสลิม
ภายในปี 2070 ประชากรในภูมิภาคนี้คาดว่าจะมีสัดส่วนมากกว่าหนึ่งในสี่ของประชากรโลก ส่งผลให้จำนวนคริสเตียนและมุสลิมในแอฟริกาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยคาดว่าคริสเตียนมากกว่าครึ่งหนึ่งของโลกจะอาศัยอยู่ในแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกจะมีประชากรคริสเตียนมากกว่าสหรัฐฯ
ขณะเดียวกัน สัดส่วนประชากรมุสลิมในภูมิภาคจะเพิ่มจาก 33% ในปี 2020 เป็น 36% ในปี 2070 ส่วนยุโรปมีแนวโน้มประชากรลดลง โดยสัดส่วนประชากรต่อโลกจะลดจาก 10% เหลือ 6% ในช่วงเวลาเดียวกัน
การเปลี่ยนแปลงประชากรศาสนาในแต่ละภูมิภาค
แนวโน้มประชากรศาสนาแตกต่างกันไปในแต่ละภูมิภาค โดย Pew คาดว่าประชากรมุสลิมจะเพิ่มสัดส่วนในทุกภูมิภาคของโลก ขณะที่สัดส่วนคริสเตียนจะลดลงในทุกภูมิภาค ยกเว้นเอเชียและแปซิฟิก
– ยุโรป: ประชากรผู้ไม่มีศาสนาจะเพิ่มจาก 25% เป็นประมาณ 33% ขณะที่สัดส่วนมุสลิมเพิ่มจาก 6% เป็น 13% ภายในปี 2070
– เอเชีย-แปซิฟิก: มุสลิมจะมีจำนวนมากกว่าผู้ไม่มีศาสนา และฮินดูจะกลายเป็นกลุ่มศาสนาที่มีประชากรมากเป็นอันดับสอง
– ลาตินอเมริกาและแคริบเบียน: สัดส่วนคริสเตียนจะลดจาก 85% เหลือ 77%
– แอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา: สัดส่วนมุสลิมเพิ่มจาก 33% เป็น 36%
– ตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ: มุสลิมยังคงเป็นประชากรส่วนใหญ่ โดยสัดส่วนเพิ่มจาก 94% เป็น 95%
– อเมริกาเหนือ: สัดส่วนคริสเตียนจะลดจาก 63% เหลือ 46% ทำให้คริสเตียนไม่เป็นประชากรเสียงข้างมากอีกต่อไป
สหรัฐฯ กำลังเปลี่ยนผ่านสู่สังคมที่ไม่มีคริสเตียนเป็นเสียงข้างมาก
สหรัฐฯ เป็นหนึ่งในประเทศที่เห็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างศาสนาชัดเจน โดย Pew คาดว่าภายในปี 2070 ประชากรคริสเตียนจะลดลงต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของประชากรทั้งหมด ขณะที่กลุ่มผู้ไม่มีศาสนาจะเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 41%
การเปลี่ยนแปลงนี้มีสาเหตุสำคัญจากการเปลี่ยนศาสนา โดยมีผู้ที่ออกจากศาสนาคริสต์ไปเป็นผู้ไม่มีศาสนามากกว่าผู้ที่เปลี่ยนจากผู้ไม่มีศาสนามาเป็นคริสเตียน นอกจากนี้ ประชากรผู้ไม่มีศาสนายังมีโครงสร้างอายุที่แตกต่างจากกลุ่มศาสนา โดยมีอายุมัธยฐานสูงกว่าและอัตราการเกิดต่ำกว่า
Pew ยังประเมินว่า ประชากรชาวยิวในสหรัฐฯ ซึ่งปัจจุบันเป็นกลุ่มศาสนาที่มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสาม อาจถูกแซงหน้าโดยประชากรมุสลิมและฮินดูภายในปี 2070
อัตราการเกิดและการเปลี่ยนศาสนาส่งผลต่อแนวโน้มระยะยาว
รายงานระบุว่า ศาสนาอับราฮัมทั้งสาม ได้แก่ อิสลาม คริสต์ และยิว เป็นกลุ่มศาสนาหลักที่มีอัตราการเจริญพันธุ์สูงกว่าระดับทดแทนประชากรที่ประมาณ 2.1 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน โดยมุสลิมมีอัตราการเกิดสูงที่สุดที่ 3.1 คน รองลงมาคือคริสเตียน 2.5 คน และยิว 2.3 คน ส่วนกลุ่มศาสนาอื่นมีอัตราต่ำกว่าระดับดังกล่าว
ในช่วงปี 2020–2025 ผู้หญิงมุสลิมทั่วโลกคาดว่าจะให้กำเนิดเด็กประมาณ 252 ล้านคน เทียบกับผู้หญิงคริสเตียนประมาณ 208 ล้านคน โดยมุสลิมเป็นกลุ่มศาสนาหลักเพียงกลุ่มเดียวที่คาดว่าจำนวนการเกิดจะเพิ่มขึ้นในช่วงเวลาที่มีการคาดการณ์
ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนศาสนาก็เป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลต่อโครงสร้างประชากร โดยระหว่างปี 2020 ถึง 2070 คาดว่าจะมีจำนวนผู้เปลี่ยนไปเป็นผู้ไม่มีศาสนามากกว่าผู้ที่เปลี่ยนจากไม่มีศาสนามานับถือศาสนา คิดเป็นจำนวนสุทธิประมาณ 117 ล้านคน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ออกจากศาสนาคริสต์
ผู้ไม่มีศาสนามีอายุมัธยฐาน 37 ปี ในปี 2020 สูงกว่าประชากรที่นับถือศาสนาซึ่งอยู่ที่ 28 ปี และมีอัตราการเจริญพันธุ์เฉลี่ยเพียง 1.3 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน เทียบกับประชากรที่นับถือศาสนาโดยรวม 2.5 คน
จำนวนประเทศที่มีประชากรศาสนาเสียงข้างมากจะเปลี่ยนไป
ภายในปี 2070 คาดว่าจำนวนประเทศที่มีประชากรคริสเตียนเป็นเสียงข้างมากจะลดลงจาก 120 ประเทศในปี 2020 เหลือ 110 ประเทศ ขณะที่ประเทศที่มีประชากรมุสลิมเป็นเสียงข้างมากจะเพิ่มขึ้นหนึ่งประเทศ คือโกตดิวัวร์ ทำให้จำนวนรวมเพิ่มเป็น 54 ประเทศ
ส่วนประเทศที่ผู้ไม่มีศาสนาเป็นประชากรเสียงข้างมากจะเพิ่มขึ้นอีก 3 ประเทศ ได้แก่ เกาหลีใต้ ฝรั่งเศส และสหราชอาณาจักร ทำให้มีทั้งหมด 13 ประเทศ
ประเทศที่ประชากรศาสนากลุ่มใดกลุ่มหนึ่งไม่เกินครึ่งหนึ่งของประชากร จะเพิ่มขึ้นจาก 7 แห่งในปี 2020 เป็น 16 แห่งในปี 2070 โดยมีสวิตเซอร์แลนด์ มองโกเลีย และไต้หวันอยู่ในกลุ่มที่คาดว่าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ขณะที่มองโกเลียและลาวมีแนวโน้มที่ประชากรพุทธจะลดลงต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของประชากรประเทศ
การย้ายถิ่นมีผลต่อสัดส่วนศาสนาในบางภูมิภาค
แม้การย้ายถิ่นจะมีบทบาทต่อการเปลี่ยนแปลงประชากรศาสนาในบางพื้นที่ แต่ Pew ระบุว่าโดยรวมแล้วมีประชากรเพียงประมาณ 4% ของโลกที่อาศัยอยู่นอกประเทศเกิดของตนเอง ทำให้การย้ายถิ่นมีผลต่อโครงสร้างประชากรศาสนาโลกในภาพรวมค่อนข้างจำกัด
อย่างไรก็ตาม ในยุโรปการย้ายถิ่นมีส่วนทำให้สัดส่วนประชากรมุสลิมเพิ่มขึ้น โดยคาดว่าจะเพิ่มจาก 6% ในปี 2020 เป็น 13% ในปี 2070 หากรวมผลของการย้ายถิ่น แต่หากไม่มีการย้ายถิ่น สัดส่วนดังกล่าวจะเพิ่มขึ้นเพียงประมาณ 9%
ในอเมริกาเหนือ การย้ายถิ่นมีส่วนทำให้ประชากรมุสลิมเพิ่มขึ้นเช่นกัน โดยคาดว่าจะมีสัดส่วนประมาณ 5% ในปี 2070 เทียบกับ 2% หากไม่มีการย้ายถิ่น ส่วนตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ สัดส่วนคริสเตียนในปี 2070 คาดว่าจะอยู่ที่ 2.3% เมื่อรวมผลของการย้ายถิ่น และ 2.0% หากไม่มีการย้ายถิ่น
Pew Research Center ระบุว่า การคาดการณ์ประชากรศาสนาครั้งใหม่นี้โดยรวมยังคงสอดคล้องกับแนวโน้มที่เคยประเมินไว้ก่อนหน้า แต่พบว่าประชากรผู้ไม่มีศาสนาเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่คาดในช่วงปี 2010–2020 โดยสัดส่วนเพิ่มจาก 23% เป็น 24% ซึ่งอาจสะท้อนแนวโน้มการเปลี่ยนศาสนาที่เกิดขึ้นเร็วกว่าแบบจำลองเดิม








