อิสราเอลกำลังเปลี่ยนแนวทางจากการบริหารความขัดแย้งในปาเลสไตน์ไปสู่ยุทธศาสตร์การควบคุมทางทหารอย่างถาวรและการเผชิญหน้าอย่างเปิดเผย ตามการประเมินของ “นีวีน อาบู ราห์มูน” นักการเมืองและนักวิเคราะห์ชาวปาเลสไตน์ ซึ่งมองว่า “ปฏิบัติการในฉนวนกาซาและเวสต์แบงก์สะท้อนให้เห็นยุทธศาสตร์ทางการเมืองและความมั่นคงที่ประสานกัน เพื่อขยายการตั้งถิ่นฐานอย่างครอบคลุม ในขณะเดียวกันก็พยายามเปลี่ยนแปลงภูมิศาสตร์กับประชากรในปาเลสไตน์”
อาบู ราห์มูนกล่าวในรายการ The Great Standoff: Iran and the World ของสถานีโทรทัศน์อัลมายาดีนว่า แนวทางดังกล่าวปรากฏผ่านการลอบสังหารผู้บัญชาการ การทำลายพื้นที่อยู่อาศัยอย่างเป็นระบบ และการเคลื่อนกำลังทหารอิสราเอลบริเวณเส้นเหลือง (Yellow Line) ในฉนวนกาซา ซึ่งเป็นการโจมตีทั้งผู้นำปาเลสไตน์และสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยของประชาชน หลังพื้นที่ถูกทำลายอย่างหนักจากสงคราม
เธอกล่าวว่า ปัจจุบันไม่ได้เป็นเพียงการบริหารความขัดแย้งอีกต่อไป แต่กำลังเป็นกระบวนการที่มุ่งกำหนดผลลัพธ์ของความขัดแย้งผ่านการเปลี่ยนแปลงทางภูมิศาสตร์และประชากรที่เกิดขึ้นจริงในทุกพื้นที่ของปาเลสไตน์ในประวัติศาสตร์
ยุทธศาสตร์ที่มีรากฐานจากการขยายการตั้งถิ่นฐานผิดกฎหมาย
อาบู ราห์มูนระบุว่า ยุทธศาสตร์ในภาพรวมมีรากฐานมาจากฉันทามติทางการเมืองและความมั่นคงของอิสราเอลในการขยายการตั้งถิ่นฐาน ทำให้การยึดครองเข้มข้นขึ้น และสร้างการควบคุมภายใต้ชื่อทางกฎหมายและการบริหารรูปแบบต่าง ๆ โดยความแตกต่างภายในฝ่ายการเมืองและกองทัพอิสราเอลอยู่ที่วิธีการและช่วงเวลาในการดำเนินโครงการ มากกว่าการคัดค้านเป้าหมายพื้นฐาน
เธอยังกล่าวถึงความแตกแยกภายในฝ่ายทหาร ซึ่งเชื่อมโยงกับแรงกดดันจากสงครามและจำนวนแนวรบที่อิสราเอลกำลังเผชิญ โดยมองว่าความขัดแย้งดังกล่าวอาจสะท้อนความกังวลเกี่ยวกับความพร้อมทางทหาร มากกว่าจะเป็นการต่อต้านทิศทางยุทธศาสตร์ของรัฐบาล
คำกล่าวของอิสราเอล คัตซ์ รัฐมนตรีสงครามอิสราเอล เกี่ยวกับการดำเนินปฏิบัติการทางทหารต่อไปและการปลดอาวุธอย่างสมบูรณ์ รวมถึงการกล่าวซ้ำของเบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอลเกี่ยวกับสงครามถาวร เป็นสิ่งที่ตอกย้ำการประเมินของเธอว่า อิสราเอลไม่ได้ต้องการให้เกิดความสงบทางการเมืองในฉนวนกาซา
เธอมองว่า สถานการณ์ปัจจุบันเป็นเพียงการหยุดทางยุทธวิธี เพื่อรักษาการควบคุมด้านความมั่นคงของอิสราเอลเหนือพื้นที่โดยไม่มีกำหนด พร้อมระบุว่าทัศนคติของสังคมอิสราเอลต่อชาวปาเลสไตน์เป็นอีกปัจจัยสำคัญในการทำความเข้าใจแนวทางของรัฐบาล
เปลี่ยนจากการบริหารความขัดแย้งสู่การเผชิญหน้าถาวร
อาบู ราห์มูนกล่าวว่า หลักนิยมด้านความมั่นคงของอิสราเอลกำลังเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน โดยเคลื่อนออกจากแนวทางเดิมที่มุ่งบริหารความขัดแย้ง ไปสู่ขั้นตอนที่ต้องการกำหนดความเป็นจริงใหม่ในพื้นที่อย่างเด็ดขาด
เธออธิบายว่า “หลังจากหลายทศวรรษที่อิสราเอลใช้ยุทธศาสตร์บริหารความขัดแย้ง ซึ่งมุ่งลดขีดความสามารถของกลุ่มต่าง ๆ โดยไม่เปลี่ยนแปลงความเป็นจริงทางการเมืองอย่างรุนแรง ปัจจุบันรัฐบาลอิสราเอลกำลังหันไปใช้แนวทางที่มุ่งสู่ขั้นตอนชี้ขาดของความขัดแย้ง”
ภายใต้แนวทางใหม่นี้ การใช้กำลังทหารที่เหนือกว่า การควบคุมพื้นที่อย่างถาวร และการขยายการตั้งถิ่นฐานอย่างเข้มข้น จะถูกนำมาใช้เพื่อป้องกันการเกิดขึ้นของรัฐหรือหน่วยทางการเมืองปาเลสไตน์
เธอชี้ว่า แนวคิดเบื้องหลังยุทธศาสตร์ดังกล่าวเชื่อว่า “การใช้กำลังทางทหารอย่างเหนือกว่า การควบคุมพื้นที่ภาคสนามอย่างถาวร ควบคู่กับการขยายการยึดครองที่เพิ่มขึ้นทุกวัน เป็นหนทางเดียวที่จะยุติสิ่งที่อิสราเอลเรียกว่าภัยคุกคามด้านความมั่นคง และป้องกันไม่ให้เกิดหน่วยทางการเมืองปาเลสไตน์ที่มีอำนาจในอนาคต”
อาบู ราห์มูนยังประเมินว่า การเปลี่ยนแปลงนี้มีเป้าหมายทำให้การยึดครองมีต้นทุนต่ำลงสำหรับอิสราเอล โดยเปลี่ยนจากการควบคุมและสกัดกั้นไปสู่การเผชิญหน้าอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากต้นทุนของการบริหารความขัดแย้งที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้รัฐบาลอิสราเอลหันไปใช้แนวทางเผชิญหน้าโดยเปิดกว้างและยืดเยื้อ แทนการพยายามควบคุมความตึงเครียด
การโจมตีมุ่งเปลี่ยนแปลงสังคมปาเลสไตน์
เธอกล่าวต่อว่า การโจมตีซ้ำ ๆ ในฉนวนกาซาและเวสต์แบงก์เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามเปลี่ยนแปลงทั้งภูมิศาสตร์และสังคมปาเลสไตน์ โดยเชื่อมโยงยุทธศาสตร์ดังกล่าวกับการโจมตีผู้ต้องขังชาวปาเลสไตน์ ซึ่งเธอมองว่าเป็นการใช้แรงกดดันทางจิตใจและสังคมต่อประชาชนในวงกว้าง
เมื่อกล่าวถึงการโจมตีผู้หญิง เธอเน้นว่าร่างกายของผู้หญิงถูกมองเป็นสัญลักษณ์ของแผ่นดิน การต่อสู้ ศักดิ์ศรี ความต่อเนื่อง และอัตลักษณ์ร่วม ขณะที่ผู้ต้องขังยังคงเป็นกลุ่มที่เปราะบางต่อการควบคุมโดยตรงภายในสถานกักกัน
เธอย้ำว่า ผู้ต้องขังเป็นกลุ่มที่อ่อนแอที่สุดและเสี่ยงต่อการถูกควบคุมโดยตรงมากที่สุดภายในเรือนจำ พร้อมกล่าวว่า ความรุนแรงภายในเรือนจำอิสราเอลมีแรงจูงใจทางการเมือง และวิพากษ์วิจารณ์การนำเสนอของฝ่ายทางการและสื่อที่มองผู้ต้องขังเป็นภัยคุกคามด้านความมั่นคงโดยสมบูรณ์ จนลดทอนความเป็นมนุษย์และสิทธิของพวกเขา
เธอตั้งคำถามถึงหลักศีลธรรมในการปฏิบัติดังกล่าว โดยกล่าวว่า “ไม่มีหลักศีลธรรมใดรองรับผู้ยึดครอง” พร้อมระบุว่าการแยกเรือนจำออกจากการตรวจสอบโดยอิสระเปิดทางให้การละเมิดดำเนินต่อไปโดยปราศจากความรับผิดชอบต่อประชาคมระหว่างประเทศและผู้สนับสนุนสิทธิมนุษยชน นอกจากนี้ ยังกล่าวถึงการทำร้ายผู้หญิงและการโจมตีฮิญาบ ซึ่งมีนัยต่ออัตลักษณ์ของบุคคลและสังคม
อาบู ราห์มูนตั้งคำถามถึงการไม่มีมาตรการคุ้มครองที่มีประสิทธิภาพจากนานาชาติ พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลอาหรับ สถาบันทางการ และองค์กรอิสลามแสดงจุดยืนต่อการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังชาวปาเลสไตน์และผู้หญิง
ขยายการตั้งถิ่นฐาน ท่ามกลางความแตกแยกทางการเมืองในอิสราเอล
อาบู ราห์มูนกล่าวว่า การขยายการตั้งถิ่นฐานในเวสต์แบงก์เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามสร้างข้อเท็จจริงทางภูมิศาสตร์และเศรษฐกิจให้เกิดขึ้นก่อนที่ดุลอำนาจในระบบการเมืองอิสราเอลจะได้รับการตัดสินหลังการเลือกตั้ง โดยยกกรณีการตั้งถิ่นฐานแห่งใหม่ในพื้นที่อารีฮาเป็นตัวอย่างของยุทธศาสตร์ที่กว้างกว่า ไม่ใช่การดำเนินการเฉพาะจุด
เธอเตือนถึงการเปลี่ยนแปลงลักษณะของการตั้งถิ่นฐาน จากโครงการเชิงอุดมการณ์ที่อาจเปิดให้มีการเจรจาทางการเมืองและการปรับเปลี่ยน ไปสู่สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมที่มีความมั่นคงและฝังตัวอยู่ในพื้นที่
เธอระบุว่า การตั้งถิ่นฐานเชิงอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจในเวสต์แบงก์ตอนเหนือมีอันตรายและก้าวร้าวมากกว่าการขยายชุมชนที่อยู่อาศัยแบบดั้งเดิม
ความแตกแยกในรัฐสภาอิสราเอลกับการรักษาการยึดครอง
เมื่อกล่าวถึงรัฐสภาอิสราเอล หรือเนสเซต อาบู ราห์มูนแบ่งกลุ่มการเมืองหลักออกเป็นสองฝ่าย โดยฝ่ายแรกคือ กลุ่มขวา กลุ่มศาสนา ขบวนการไซออนิสต์ศาสนา และพันธมิตร ซึ่งต้องการรักษาตำแหน่งในรัฐบาลช่วงเปลี่ยนผ่าน หรือใช้อิทธิพลในรัฐสภาเพื่อคงการควบคุมดินแดนปาเลสไตน์ที่ถูกยึดครองผ่านการขยายการตั้งถิ่นฐาน
ยุทธศาสตร์ของฝ่ายดังกล่าวประกอบด้วยการจัดสรรงบประมาณให้โครงการที่มุ่งเป้าไปยังผู้ตั้งถิ่นฐานและกลุ่มผู้เลี้ยงสัตว์ที่เข้าไปในเวสต์แบงก์ ตลอดจนเชื่อมโยงชุมชนตั้งถิ่นฐานเข้ากับเครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานและบริการของรัฐบาลโดยตรง เพื่อให้การดำเนินกิจกรรมการตั้งถิ่นฐานได้รับเงินสนับสนุนต่อเนื่องผ่านงบประมาณรัฐสภา แม้จะมีฝ่ายอื่นคัดค้านมาตรการเหล่านี้
ส่วนอีกฝ่ายที่เธอเรียกว่า “พันธมิตรกลาง-ขวา” ก็มีความแตกแยกภายในเช่นกัน โดยประกอบด้วยบุคคลที่สนับสนุนการตั้งถิ่นฐานและปฏิเสธรัฐปาเลสไตน์ รวมถึงผู้ที่มองว่าความรุนแรงของผู้ตั้งถิ่นฐานและการขยายพื้นที่เป็นภัยต่อความมั่นคง ซึ่งอาจทำให้เวสต์แบงก์ไร้เสถียรภาพ อย่างไรก็ตาม การคัดค้านของกลุ่มนี้มีรากฐานมาจากความกังวลต่อผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับอิสราเอล รวมถึงมาตรการคว่ำบาตรจากนานาชาติ มากกว่าการปฏิเสธโครงการตั้งถิ่นฐานโดยตรง
เธอมองว่า ฝ่ายดังกล่าวอาจเข้ามามีบทบาทในการบริหารความขัดแย้งและลดความตึงเครียดในแนวรบ เพื่อทำลายหรือควบคุมกลุ่มผู้ตั้งถิ่นฐาน ไม่ใช่รื้อถอนการตั้งถิ่นฐานทั้งหมด พร้อมกล่าวถึงอำนาจที่เบซาเลล สโมทริช มอบให้แก่ฝ่ายบริหารพลเรือน ซึ่งเธอเชื่อว่าเป็นการรักษาการขยายการตั้งถิ่นฐานอย่างเป็นระบบในกลุ่มพื้นที่หลัก โดยหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรงกับผู้ตั้งถิ่นฐาน
การแข่งขันชิงตำแหน่งประธานรัฐสภายังเป็นอีกบททดสอบหนึ่งของดุลอำนาจทางการเมืองหลังการเลือกตั้ง โดยเธอมองว่าการลงคะแนนดังกล่าวเป็นการทดสอบอำนาจเชิงสถาบันครั้งแรกของดุลอำนาจใหม่ ซึ่งตำแหน่งนี้มีอิทธิพลต่อการผลักดันกฎหมาย การกำหนดลำดับความสำคัญของรัฐสภา และวาระการประชุม
พันธมิตร Change Alliance ซึ่งนำโดยกาดี ไอเซนคอต สนับสนุนคาฮานาให้ดำรงตำแหน่งประธานรัฐสภา ขณะที่ลิคุดและเนทันยาฮูสนับสนุนโอฟีร์ คัตซ์ เพื่อรักษาตำแหน่งหรือชะลอการเปลี่ยนแปลง โดยอาบู ราห์มูนมองว่าการแข่งขันดังกล่าวไม่ได้เป็นเพียงเรื่องการแต่งตั้ง แต่ยังเป็นความพยายามรักษาดุลอำนาจเดิมและแรงกดดันในการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลผสมชุดต่อไป
การสนับสนุนจากสหรัฐฯ และอนาคตนโยบายอิสราเอล
อาบู ราห์มูนกล่าวว่า สหรัฐฯ ยังคงเป็นพันธมิตรทางยุทธศาสตร์และผู้สนับสนุนทางการเมืองของอิสราเอล โดยการตัดสินใจของวอชิงตันยังคงสนับสนุนเป้าหมายของอิสราเอลในภูมิภาค แม้จะมีการเปลี่ยนแปลงในภูมิทัศน์การเมืองภายในประเทศสหรัฐฯ
เธอระบุว่า ผลกระทบจากการเลือกตั้งรัฐสภาสหรัฐฯ ครั้งล่าสุด รวมถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับ AIPAC และการปรากฏตัวของบุคคลเชื้อสายอาหรับและมุสลิมในบทบาททางการเมือง ยังไม่สามารถประเมินได้ชัดเจน โดยผลต่อแนวนโยบายของวอชิงตันที่มีต่ออิสราเอลจะเห็นชัดขึ้นในปี 2027
เธอเน้นให้แยกความเปลี่ยนแปลงจากผลการเลือกตั้งออกจากความต่อเนื่องของยุทธศาสตร์การเมืองและความมั่นคงของสหรัฐฯ ในภูมิภาค โดยมองว่าการลงคะแนนต่อต้านโดนัลด์ ทรัมป์ ไม่จำเป็นต้องหมายถึงการต่อต้านนโยบายในภาพรวมที่สนับสนุนอิสราเอลภายใต้รัฐบาลชุดก่อน ๆ
“การลงคะแนนครั้งนั้นเป็นการลงคะแนนต่อต้านทรัมป์ ไม่ใช่ต่อต้านนโยบายของระบอบนี้ทั้งหมด” เธอกล่าว
นอกจากนี้ เธอยังเตือนว่าอิสราเอลอาจพยายามเปิดฉากเผชิญหน้ากับอิหร่านอีกครั้ง โดยมองว่าแนวคิดทางการเมืองของเนทันยาฮูรวมถึงการจัดการสิ่งที่เขามองว่าเป็นภัยคุกคามจากอิหร่าน และช่วงต้นปีใหม่อาจเป็นโอกาสให้ทรัมป์เดินหน้าโครงการที่ถูกเลื่อนออกไปในช่วงก่อนหน้า ทั้งการเผชิญหน้าทางทหารและการสนับสนุนการขยายการตั้งถิ่นฐานของอิสราเอลเพิ่มเติม
อาบู ราห์มูนกล่าวเพิ่มเติมว่า การหยุดยิงครั้งใหม่ที่อาจเกิดขึ้นในฉนวนกาซาก็อาจถูกนำมาใช้เพื่อรองรับเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์และประชากรในภาพรวม โดยทิศทางของนโยบายสหรัฐฯ จะขึ้นอยู่กับผลการเลือกตั้งเพียงอย่างเดียวไม่ใช่ปัจจัยเดียว แต่ยังรวมถึงอิทธิพลของกลไกทางการเมืองและความมั่นคงที่ดำรงอยู่มาอย่างต่อเนื่องด้วย








