ท่ามกลางสงครามกาซาที่ยังคงดำเนินต่อไป ขบวนการฮามาสประกาศแต่งตั้ง คาลิล อัลฮัยยาห์ (Khalil al-Hayya) ขึ้นดำรงตำแหน่งหัวหน้าสำนักการเมืองคนใหม่ แทน ยะห์ยา ซินวาร์ ที่เสียชีวิตระหว่างการสู้รบกับกองทัพอิสราเอลในเมืองราฟาห์เมื่อเดือนตุลาคม 2024 นับเป็นการเปลี่ยนผู้นำครั้งที่สามของขบวนการในรอบไม่ถึงสองปี
อัลฮัยยาห์ ซึ่งพำนักอยู่ในกาตาร์ ถือเป็นหนึ่งในแกนนำอาวุโสและหัวหน้าคณะเจรจาของฮามาสตลอดช่วงหลายปีที่ผ่านมา เขาเข้ารับตำแหน่งต่อจากซินวาร์ ซึ่งก้าวขึ้นเป็นผู้นำหลัง อิสมาอิล ฮานียะห์ ถูกลอบสังหารในกรุงเตหะรานเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม 2024 ก่อนที่ซินวาร์จะเสียชีวิตในการสู้รบเพียงสามเดือนต่อมา
จากฮานียะห์ ถึงซินวาร์ และอัลฮัยยาห์
การเปลี่ยนผู้นำของฮามาสในช่วงสองปีที่ผ่านมาเกิดขึ้นท่ามกลางการสูญเสียผู้นำระดับสูงอย่างต่อเนื่อง เริ่มจากการลอบสังหาร อิสมาอิล ฮานียะห์ ในกรุงเตหะราน ซึ่งฮามาสกล่าวหาอิสราเอลว่าอยู่เบื้องหลัง ต่อมาคือการเสียชีวิตของ เยห์ยา ซินวาร์ ระหว่างการสู้รบกับกองทัพอิสราเอลในเมืองราฟาห์เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2024
หลังการเสียชีวิตของซินวาร์ ฮามาสไม่ได้แต่งตั้งผู้นำคนใหม่ในทันที แต่จัดตั้งคณะผู้นำ 5 คนขึ้นบริหารองค์กรชั่วคราว โดยมี มูฮัมหมัด อิสมาอิล ดาร์วิช ประธานสภาชูรอ เป็นผู้ประสานงาน
กระทั่งเมื่อวันจันทร์ (20 ก.ค.) ฮามาสประกาศแต่งตั้ง คาลิล อัลฮัยยาห์ เป็นหัวหน้าสำนักการเมืองคนใหม่อย่างเป็นทางการ หลังได้รับเลือกจากการลงคะแนนภายในของคณะผู้นำ
ตามรายงานของ วาลิด อัล โอมารี หัวหน้าสำนักงานอัลจาซีราอาหรับประจำปาเลสไตน์ อัลฮัยยาห์ได้รับ 35 คะแนน เฉือนชนะ คาเลด เมชอัล อดีตหัวหน้าสำนักการเมืองและผู้นำฮามาสในต่างประเทศ ซึ่งได้รับ 34 คะแนน
การเลือกตั้งครั้งนี้ทำให้ฮามาสกลับมามีผู้นำสูงสุดเพียงคนเดียวอีกครั้ง หลังใช้ระบบคณะผู้นำชั่วคราวมานานหลายเดือน และยังสะท้อนความสามารถของขบวนการในการปรับโครงสร้างผู้นำ แม้จะเผชิญการลอบสังหารแกนนำระดับสูงอย่างต่อเนื่อง
เด็กหนุ่มจากกาซาที่เติบโตมากับการยึดครอง
คาลิล อัลฮัยยาห์ เกิดเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 1960 ในเมืองกาซา และเติบโตขึ้นภายใต้การยึดครองของอิสราเอลภายหลังสงครามปี 1967 ซึ่งทำให้อิสราเอลเข้ายึดครองฉนวนกาซาและดินแดนปาเลสไตน์หลายส่วน สภาพแวดล้อมดังกล่าวมีอิทธิพลต่อแนวคิดและเส้นทางชีวิตของเขาตั้งแต่วัยเยาว์
อัลฮัยยาห์ศึกษาด้านอิสลามศึกษา ก่อนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกด้านวิชาหะดีษจากมหาวิทยาลัยอิสลามแห่งกาซา ซึ่งต่อมาถูกทำลายจากการโจมตีในช่วงสงคราม
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1980 เมื่อเขาได้พบ เชค อะห์หมัด ยาซีน ผู้ก่อตั้งฮามาส นับเป็นช่วงเวลาก่อนที่ขบวนการฮามาสจะถือกำเนิดขึ้นราว 7 ปี การพบกันครั้งนั้นถือเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางการเมืองในขบวนการฮามาส
ตลอดหลายทศวรรษต่อมา เขาค่อยๆ ไต่เต้าขึ้นสู่ตำแหน่งสำคัญภายในฮามาส ตั้งแต่สมาชิกสำนักการเมือง รองผู้นำในฉนวนกาซา ไปจนถึงผู้รับผิดชอบความสัมพันธ์กับประเทศอาหรับและโลกมุสลิม
ในการเลือกตั้งสภานิติบัญญัติปาเลสไตน์ปี 2006 ซึ่งฮามาสได้รับชัยชนะ อัลฮัยยาห์ได้รับเลือกเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติปาเลสไตน์ (PLC) และก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในแกนนำทางการเมืองที่มีบทบาทกำหนดทิศทางของขบวนการ ทั้งด้านการบริหาร การประสานงานกับประเทศต่างๆ และการเจรจาในประเด็นความขัดแย้งกับอิสราเอล
แม้จะเป็นที่รู้จักในฐานะนักการเมืองและนักเจรจา แต่อัลฮัยยาห์ยังมีบทบาทสำคัญในการกำหนดยุทธศาสตร์ของฮามาส และเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่เชื่อมโยงงานด้านการเมือง การทูต และโครงสร้างภายในของขบวนการเข้าด้วยกัน
ชีวิตที่เต็มไปด้วยการสูญเสีย
เส้นทางชีวิตของคาลิล อัลฮัยยาห์ไม่ได้เต็มไปด้วยบทบาททางการเมืองเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องเผชิญความสูญเสียจากความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลกับฮามาสมาอย่างต่อเนื่องตลอดหลายทศวรรษ
เขาเคยถูกอิสราเอลจับกุมหลายครั้ง รวมถึงถูกคุมขังเป็นเวลานานในปี 1991 และยังรอดชีวิตจากความพยายามลอบสังหารหลายครั้ง
หนึ่งในเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นในปี 2007 เมื่ออัลฮัยยาห์ตกเป็นเป้าปฏิบัติการลอบสังหารของอิสราเอล แม้เขาจะรอดชีวิต แต่สมาชิกครอบครัวเสียชีวิตถึง 7 คน ประกอบด้วยพี่น้อง 2 คน หลานชาย 4 คน และญาติอีก 1 คน
ในช่วงหลายปีต่อมา ความสูญเสียยังคงเกิดขึ้นกับครอบครัวของเขาอย่างต่อเนื่อง อิสราเอลสังหารบุตรชายของอัลฮัยยาห์แล้ว 4 คน ได้แก่ โอซามา ฮัมซา ฮัมมัม และอัซซัม
โอซามา พร้อมภรรยาและลูกอีก 3 คน เสียชีวิตจากการโจมตีบ้านพักระหว่างสงครามกาซาในปี 2014 ขณะที่ฮัมซา ซึ่งเป็นสมาชิกปีกติดอาวุธของฮามาส ถูกสังหารจากการโจมตีด้วยขีปนาวุธทางตะวันออกของเมืองกาซา
ต่อมาในเดือนเมษายน 2025 หลานชายคนหนึ่งของอัลฮัยยาห์เสียชีวิตจากการโจมตีโรงเรียนในเมืองกาซา ขณะที่ เอซเซดีน บุตรชายที่ยังมีชีวิตอยู่ ได้รับบาดเจ็บจากการโจมตีในย่านทัฟฟาห์
ในเดือนกันยายนปีเดียวกัน อัลฮัยยาห์ตกเป็นเป้าหมายการโจมตีของอิสราเอลระหว่างการเจรจาหยุดยิงในกรุงโดฮา ประเทศกาตาร์ แม้เขาจะรอดชีวิต แต่ ฮัมมัม บุตรชายของเขา และผู้ช่วยคนสนิทเสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว
ล่าสุดในเดือนพฤษภาคม 2026 อิสราเอลสังหาร อัซซัม บุตรชายอีกคนของอัลฮัยยาห์ ในการโจมตีฉนวนกาซาที่มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 1 คน และบาดเจ็บอีก 9 คน
ความสูญเสียที่เกิดขึ้นตลอดหลายปีที่ผ่านมา ทำให้อัลฮัยยาห์กลายเป็นหนึ่งในผู้นำฮามาสที่ต้องเผชิญผลกระทบของสงครามทั้งในฐานะผู้นำทางการเมือง และในฐานะผู้สูญเสียสมาชิกครอบครัวจำนวนมากจากความขัดแย้งที่ยืดเยื้อ
อัลฮัยยาห์ก้าวขึ้นเป็นผู้นำฮามาสในช่วงเวลาที่ขบวนการต้องเผชิญการสูญเสียผู้นำระดับสูงต่อเนื่อง ขณะที่ฉนวนกาซายังคงเผชิญสงครามและวิกฤตด้านมนุษยธรรมอย่างต่อเนื่อง การเข้ารับตำแหน่งของเขาจึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนตัวผู้นำ แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นของบทใหม่ของฮามาส ท่ามกลางคำถามสำคัญว่าเขาจะนำพาขบวนการเดินหน้าไปในทิศทางใดในช่วงเวลาที่ท้าทายที่สุดช่วงหนึ่งของประวัติศาสตร์องค์กร.
