ซาอุดีอาระเบีย “ยุติ” ปิดล้อมกาตาร์ เปิดน่านฟ้า-พรมแดนทางบก

37
ผู้นำกาตาร์ ตามีม อัลซานี (ซ้าย) และมกุฎราชกุมารซาอุดีอาระเบีย มูฮัมหมัด บินวัลมาน (ขวา)

ซาอุดีอาระเบียได้ตกลงที่จะยกเลิกการปิดล้อมทางบกและทางอากาศต่อกาตาร์ ในขั้นตอนสำคัญที่จะยุติความแตกแยกในประเทศอ่าวซึ่งเริ่มต้นขึ้นกว่าสามปีก่อนเมื่อริยาดและพันธมิตรกำหนดการปิดล้อมโดฮา

อะหมัด นัสเซอร์ อัล-มูฮัมหมัด อัลซาบะห์ รัฐมนตรีต่างประเทศของคูเวตประกาศความก้าวหน้านี้เมื่อวันจันทร์ (4 ม.ค.) ก่อนการประชุมสุดยอดคณะมนตรีความร่วมมือรัฐอ่าวอาหรับ (Gulf Cooperation Council – GCC) ซึ่งคาดว่าจะสามารถแก้ปัญหาวิกฤตนี้ได้ในวงกว้างขึ้น

อัล – ซาบาห์ไม่ได้อธิบายอย่างละเอียดว่าข้อตกลงเบื้องต้นระหว่างกาตาร์และซาอุดีอาระเบียจะขยายรวมไปถึงประเทศที่ปิดล้อมอื่นๆ หรือไม่ ซึ่งได้แก่ ยูเออี บาห์เรน และอียิปต์

แต่เขาแสดงความขอบคุณต่อเจ้าผู้ครองรัฐคูเวตที่มีต่อผู้นำของประเทศอ่าวและอียิปต์ โดยกล่าวว่าพวกเขาทั้งหมดกำลังทำงานสำหรับการประชุมสุดยอด GCC ในวันอังคาร (5 ม.ค.) เพื่อสะท้อนความสามัคคีและเพื่อให้กิจการงานกลับคืนสู่สภาวะปกติ เพื่อให้มั่นใจถึง “ความร่วมมือและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน”

“สิ่งนี้ผ่านไปสามปีครึ่งแล้ว และไม่มีใครได้รับประโยชน์จากสิ่งนี้” อิมาด ฮาร์บ ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยและวิเคราะห์ของศูนย์อาหรับ ในวอชิงตันดีซีกล่าว

เขากล่าวว่าซาอุดีอาระเบียสูญเสีย “อำนาจสูงสุด” ใน GCC ส่วนหนึ่งเป็นเพราะวิกฤตนี้ – เมื่อกาตาร์แตกหักไปโดยสิ้นเชิง คูเวตก็ใช้จุดยืนของความเป็นกลาง และแม้แต่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ก็เปิดช่องของตนเองกับตะวันตกและปรับความสัมพันธ์กับอิสราเอลให้เป็นปกติ

นำ GCC กลับมารวมกัน

ฮาร์บบอกกับสำนักข่าว MEE ว่า ประกาศนี้ดูเหมือนจะเป็นข้อตกลงทวิภาคีระหว่างริยาดและโดฮา และยังคงต้องรอดูว่า GCC ที่เหลือและอียิปต์จะเข้าร่วมในความพยายามปรองดองนี้หรือไม่

“แต่ส่วนที่สำคัญเกี่ยวกับเรื่องนี้มีมากกว่าแค่การเปิดพรมแดนเท่านั้น นอกจากนี้ซาอุดิอาระเบียก็ตระหนักดีว่าพวกเขาไม่สามารถดำเนินนโยบายแบบเดิมๆ ได้ … ตอนนี้พวกเขาพบว่าอาจถึงเวลาที่จะต้องนำสิ่งต่างๆ กลับมารวมกัน และพยายามทำให้ GCC กลับมารวมกันอีกครั้ง” ฮาร์บกล่าว

กาตาร์ยืนยันเมื่อวันจันทร์ว่า เชค ตามีม ซึ่งเป็นประมุขของตนจะนำคณะผู้แทนของประเทศไปร่วมการประชุมสุดยอดที่ประเทศซาอุดีอาระเบีย

โมฮัมเหม็ด บินซัลมาน มกุฎราชกุมารแห่งซาอุดีอาระเบีย ยินดีกับความก้าวหน้านี้เมื่อวันจันทร์ โดยกล่าวว่า แนวทางของราชอาณาจักรตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเสริมสร้าง

กลุ่มประเทศอ่าว 4 ประเทศที่นำโดยซาอุดีอาระเบียได้กำหนดมาตรการปิดล้อมโดฮาในเดือนมิถุนายน 2017 โดยกล่าวหาว่ากาตาร์แทรกแซงกิจการภายในของประเทศตนและสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธ อันเป็นข้อหาที่โดฮาปฏิเสธเสียงแข็ง

พันธมิตรอ่าวได้ยื่นข้อเรียกร้อง 13 ข้อ แก่กาตาร์เพื่อแลกกับการยกเลิกปิดล้อม โดยรวมถึงการปิดเครือข่ายข่าวอัลจาซีราในโดฮา ยุติการคงทหารของตุรกีในกาตาร์ และตัดความสัมพันธ์ทางการทูตกับอิหร่าน

โดฮาได้ปฏิเสธที่จะทำตามข้อเรียกร้องนี้อย่างเด็ดขาด

ฮาร์บกล่าวว่าการสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างกาตาร์ – ซาอุดีอาระเบีย ทำให้ข้อเรียกร้องของ 4 ประเทศ “ไม่สามารถใช้ได้อีกต่อไป”

“มันไม่เคยใช้งานได้ตั้งแต่แรกอยู่แล้ว แต่สำหรับซาอุดิอาระเบียที่จะพูดว่า: ‘โอเคเราจะไม่ติดอยู่กับปัญหาของข้อเรียกร้อง 13 ข้อ หมายความว่าพวกเขาเต็มใจที่จะยอมแพ้ทั้งหมด” ฮาร์บกล่าว

อย่างไรก็ตามเขาเสริมว่าการโจมตีโดย “อาวุธสื่อ” ของทั้งสองประเทศมีแนวโน้มที่จะลดลงหลังจากข้อตกลงนี้

ทันทีที่วิกฤตเริ่มขึ้นประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ได้ออกไปแสดงการสนับสนุนริยาดและอาบูดาบีและพันธมิตรของพวกเขา แต่ในช่วงสามปีที่ผ่านมารัฐบาลของเขาได้เรียกร้องให้ยุติทางตันนี้

การแก้ไขข้อพิพาท

ทรัมป์ส่งลูกเขยและที่ปรึกษาอาวุโส “จาเร็ด คุชเนอร์” ไปยังภูมิภาคอ่าวเมื่อเดือนที่แล้ว เพื่อหาทางแก้ไขความแตกแยกระหว่างพันธมิตรของวอชิงตัน ก่อนที่วาระของประธานาธิบดีสหรัฐจะหมดลงในวันที่ 20 มกราคม

เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯกล่าวกับรอยเตอร์ว่า ประเทศในอ่าวและอียิปต์จะลงนามในข้อตกลงเพื่อยุติการปิดล้อมในการประชุมสุดยอด GCC ซึ่งจะจัดขึ้นในวันอังคาร

“ในการลงนามในวันที่ 5 ผู้นำจากสภาความร่วมมือรัฐอ่าวและอียิปต์จะมาร่วมกัน เพื่อลงนามในข้อตกลงที่จะยุติการปิดล้อมและยุติคดีความกับกาตาร์” เจ้าหน้าที่คนหนึ่งพูดกับสำนักข่าวโดยไม่เปิดเผยชื่อ

คูเวตเป็นผู้นำในความพยายามในการไกล่เกลี่ยเพื่อแก้ไขวิกฤตระหว่างเพื่อนบ้าน เชค นาวาฟ อัลอะหมัด อัลจาเบร์ อัลซาบะห์ ซึ่งเป็นเจ้าผู้ครองรัฐคูเวตได้เรียกคุยกับ ตะมีม บินฮะหมัด อัลซานี ผู้นำกาตาร์ และรวมถึงมกุฎราชกุมารซาอุดีอาระเบียเมื่อวันจันทร์

กาตาร์เป็นที่ตั้งฐานทัพอากาศสหรัฐที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนี้ และมีบทบาทเป็นตัวกลางระหว่างวอชิงตันกับศัตรูในภูมิภาค

ตุรกีซึ่งเป็นพันธมิตรใกล้ชิดของกาตาร์ซึ่งส่งกองกำลังไปยังฐานทัพในประเทศอ่าวหลังการปิดล้อมยกย่องการยกเลิกข้อจำกัดการเดินทางนี้

“ตุรกียินดีต่อการแก้ปัญหาวิกฤตอ่าว ชื่นชมคูเวตและความพยายามของผู้ไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศอื่น ๆ ในการแก้ไขวิกฤตระหว่างกาตาร์และซาอุดีอาระเบีย” กระทรวงการต่างประเทศตุรกีกล่าวในแถลงการณ์

ความเกลียดชังในรัฐอ่าว

ความแตกแยกระหว่างเพื่อนบ้านในประเทศอ่าวได้กลายเป็นความขมขื่นไม่เพียงแต่ในระดับการเมืองและสังคมเท่านั้น

ในช่วงสามปีที่ผ่านมาศิลปินยอดนิยมในซาอุดิอาระเบียและเอมิเรตส์ได้ปล่อยเพลงซัดกระหน่ำกาตาร์ และกล่าวหาว่าผู้นำของตนเป็นกบฏ มีการเรียกร้องให้ขุดคลองเพื่อตัดกาตาร์ออกจากซาอุดีอาระเบีย

แต่เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมานักวิจารณ์ของซาอุดิอาระเบียดูเหมือนจะลดทอนโทนเสียงของพวกเขาต่อโดฮา “ในทางการเมือง เกี่ยวกับความขัดแย้งใดๆมักมีผลประโยชน์ที่เพิ่มขึ้น และตราบใดที่ผู้นำของเราพบว่ามีผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ในการกลับมา [มีความสัมพันธ์ปกติกับ] กาตาร์ เราก็รับฟังและเชื่อฟัง” อิบราฮิม อัลสุไลมาน คอลัมนิสต์ชาวซาอุดีอาระเบียเขียนไว้ในทวิตเตอร์

ในปี 2017 ฮิวแมนไรท์วอทช์เปิดเผยรายงานที่มีรายละเอียดว่า การปิดล้อมนี้ได้ละเมิดสิทธิของพลเมืองแต่ละคนและผู้อยู่อาศัยในอ่าวอย่างไร ทำให้เกิดการละเมิดสิทธิ ความทุกข์และการพลัดพรากของครอบครัว

“เป็นการละเมิดสิทธิในการแสดงออกอย่างเสรี การแบ่งแยกครอบครัว การขัดขวางการรักษาพยาบาล ในกรณีหนึ่งที่บังคับให้เด็กพลาดการผ่าตัดสมองตามกำหนดเวลา การหยุดการศึกษา และการกักขังแรงงานข้ามชาติโดยไม่มีอาหารหรือน้ำ” กลุ่มสิทธิกล่าวในตอนนั้น

กาตาร์เป็นเป็นประเทศในคาบสมุทรที่มีพรมแดนติดกับซาอุดิอาระเบีย

ประเทศที่ปิดล้อมได้ทวีการใช้ความรุนแรงขึ้นในการปราบปรามเสรีภาพในการพูดในช่วงวิกฤตนี้ โดยมักกล่าวหาว่าผู้คัดค้านสมคบคิดกับกาตาร์

ตัวอย่างเช่นในปี 2017 อียิปต์ได้จำคุกลูกสาวของอิหม่าม ยูซุฟ อัลการาดาวี และสามีของเธอ โดยไม่แจ้งข้อหาอย่างเป็นทางการต่อพวกเขา ทั้งคู่ยังคงถูกคุมขังอยู่ในวันนี้

ในซาอุดิอาระเบีย ซัลมานอัล – อูดา นักวิชาการศาสนาอิสลามที่มีชื่อเสียงถูกจับกุมในปี 2017 หลังจากทวีต อธิษฐานขอความสามัคคีระหว่างผู้นำอ่าวเพื่อ “ผลประโยชน์ของประชาชน”

โต๊ะข่าวต่างประเทศ แปล/เรียงเรียงจาก https://www.middleeasteye.net