ไทม์ไลน์สำคัญเหตุการณ์ปฏิวัติอิสลามอิหร่าน

338
อีหม่ามโคมัยนีเดินทางกลับอิหร่านจากฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2522

การปฏิวัติอิสลามของอิหร่านในปี 1979 สร้างความสั่นสะเทือนไปทั่วโลก และยังเป็นกระแสที่ยังคงรู้สึกได้ถึงทุกวันนี้  ในวาระครบรอบ 40 ปีของการปฏิวัตินี้  “เดอะพับลิกโพสต์” ได้รวบรวมไทม์ไลน์เหตุการณ์สำคัญที่นำไปสู่การล่มสลายของราชวงศ์ “ปาห์เลวี” และนำไปสู่การก่อตั้งสาธารณรัฐอิสลามแห่งอิหร่านหลังจากนั้น

พายุตั้งเค้า

ปี 1977

มกราคม – กรกฎาคม

สื่อมวลชน ปัญญาชน นักกฎหมาย และนักกิจกรรมทางการเมือง พิมพ์เผยแพร่จดหมายเปิดผนึกหลายฉบับต่อเนื่องวิจารณ์การสะสมอำนาจไว้ในมือของชาห์

ตุลาคม

เทศกาลกวีนิพนธ์ 10 คืนที่จัดขึ้นโดยสมาคมนักเขียนชาวอิหร่านที่สถาบันเกอเธ่ (Goethe Institute) ในกรุงเตหะรานดึงดูดผู้คนหลายพันคนเข้าร่วมรับฟังการบรรยายวิจารณ์รัฐบาล

23 ตุลาคม

“มุสตอฟา โคมัยนี” ลูกชายคนโตของนักการศาสนาผู้ถูกเนรเทศ “อายะตุลเลาะห์ รูฮุลเลาะห์ โคมัยนี” เสียชีวิตโดยไม่ทราบสาเหตุ ขณะอายุ 47 ปี ในเมืองนาจาฟ ประเทศอิรัก ผู้เฒ่าโคมัยนีใช้ชีวิตในฐานะผู้พลัดถิ่นมาตั้งแต่ปี 1963 เมื่อเขาถูกจับกุมในข้อหาประท้วงต่อต้านโปรแกรมโมเดิร์นไนเซชั่น (modernization) ของชาห์

15-16 พฤศจิกายน

ในระหว่างการเยือนวอชิงตัน การต้อนรับชาห์ที่ทำเนียบขาวตกอยู่ในภาวะยุ่งเหยิงจากการประท้วงของนักศึกษาชาวอิหร่าน (รวมถึงแก๊สน้ำตาที่ตำรวจใช้เพื่อปราบการประท้วง)

31 ธันวาคม

ในการเยือนอิหร่านอย่างสั้นๆ ประธานาธิบดีจิมมี่ คาร์เตอร์ แห่งสหรัฐฯ อวยพรให้กับชาห์ โดยกล่าวว่า อิหร่านเป็น “เกาะแห่งความมั่นคงในพื้นที่ที่มีปัญหามากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก”

ประธานาธิบดีจิมมี่ คาร์เตอร์ และ ชาห์ โมฮัมเหม็ด เรซา ปาห์ลาวี ยกแก้วของพวกเขาในการดื่มอวยพรระหว่างการเยือนกรุงเตหะรานของประธานาธิบดี

เชื้อไฟปะทุ

ปี 1978

6 มกราคม

หนังสือพิมพ์รายวันอิหร่าน อิตติลาอาต (Ettela’at) ได้ตีพิมพ์บทความในหน้าบรรณาธิการ ที่ดูหมิ่น อายะตุลเลาะห์ รูฮุลเลาะห์ โคมัยนี ซึ่งเป็นรายงานที่เขียนโดยราชสำนักตามคำสั่งของชาห์

9 มกราคม

ตลาดหลักในเมืองกุม (Qom) ซึ่งเป็นย่านที่ตั้งของโรงเรียนสอนศาสนาที่ใหญ่ที่สุดของอิหร่านถูกปิดเพื่อประท้วงการหมิ่นประมาทโคมัยนี ผู้ประท้วงหลายพันคนโจมตีสัญลักษณ์ของสถาบันกษัตริย์ กองกำลังความมั่นคงสังหารประชาชน ผู้ประท้วงอย่างน้อยห้าคน

18 กุมภาพันธ์

สอดคล้องกับประเพณีของมุสลิมชีอะห์ พิธีไว้ทุกข์ถูกจัดขึ้นในเมืองต่างๆ ทั่วอิหร่านในวันที่สี่สิบหลังจากการประท้วงของเมืองกุม นักศึกษาที่ออกมาประท้วงถูกฆ่าตายในเมืองตาบรีซ กระตุ้นการจลาจลและความรุนแรงต่อไป

มีนาคม – พฤษภาคม

วัฏจักรของการประท้วง การกดขี่ ความรุนแรง และการไว้ทุกข์ ยังคงดำเนินต่อไปในสามเมืองของอิหร่าน

การประท้วงตามท้องถนนในปี 1978

7 มิถุนายน

ชาห์สั่งปลี่ยนหัวหน้าตำรวจลับซาวัค (SAVAK) เป็น นายพล เนี๊ยะมาตุลเลาะห์ นัสซีรี หนึ่งในการเคลื่อนไหวแรกของเขาคือการสั่งให้ปล่อยตัวนักการศาสนาที่ถูกคุมขัง 300 คน

20 กรกฎาคม

การประท้วงปะทุขึ้นในมัชฮัด ผู้คนจำนวนมากถูกฆ่าตายในความโกลาหลทั้งที่นั่นและที่อื่น ๆ

9-10 สิงหาคม

การจับกุมผู้ก่อความไม่สงบนั้นก่อให้เกิดการจลาจลในเมืองอิสฟาฮาน ซึ่งแพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปยังเมืองชีราซ กาซวิน ตาบรีซ อาบาดัน และอาวาซ งานเทศกาลศิลปะในชีราซถูกยกเลิก และมีผู้เสียชีวิตประมาณ 100 คน มีการประกาศกฎอัยการศึกในอิสฟาฮาน

ผู้ประท้วงบนถนนในอิหร่านถือภาพถ่ายของโคมัยนี ในปี 1978

การระเบิดของการปฏิวัติ

19 สิงหาคม

477 ชาวอิหร่านตายในกองไฟ ที่จงใจในโรงหนัง ในเมืองอาบาดาน  ฝ่ายประท้วงโทษตำรวจลับซาวัค