การเดินละเมอเป็นพฤติกรรมขณะนอนหลับที่หลายคนอาจเคยพบเห็นในคนใกล้ตัว ตั้งแต่การลุกขึ้นเดิน เปิดประตู เดินขึ้นลงบันได ไปจนถึงการทำกิจกรรมที่ดูซับซ้อน ทั้งที่เจ้าตัวไม่ได้มีสติรับรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น
เดวิด แซมสัน นักมานุษยวิทยาวิวัฒนาการจาก มหาวิทยาลัยโตรอนโต อธิบายว่า การขยับตัวหรือแสดงท่าทางระหว่างนอนหลับไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับมนุษย์ แต่ “การเดินละเมอ” ถือเป็นปรากฏการณ์ที่พบในมนุษย์เป็นหลัก
เขาอธิบายว่าการเดินละเมอเป็นภาวะ “แยกตัว” ในทางจิตวิทยา โดยมักเกิดขึ้นในช่วงหลับลึกที่ไม่ใช่ระยะหลับฝัน หรือช่วงการนอนหลับแบบไม่มีการกลอกตาอย่างรวดเร็ว (Non-REM sleep)
ในช่วงเวลานั้น สมองไม่ได้ตื่นขึ้นพร้อมกันทั้งหมด ส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวอาจเริ่มทำงานแล้ว ขณะที่ส่วนที่ควบคุมการรับรู้ ความทรงจำ และการตัดสินใจ ยังอยู่ในภาวะคล้ายหลับลึก
จึงเกิดภาพที่ดูน่าประหลาดใจได้ เช่น คนที่เดินละเมอสามารถลุกขึ้นเปิดประตู เดินผ่านทางเดินมืดๆ ขึ้นบันได หรือเคลื่อนที่ไปยังจุดต่างๆ ในบ้านได้ราวกับมีเป้าหมายบางอย่าง ทั้งที่จิตสำนึกของพวกเขายังไม่รับรู้ว่ากำลังทำอะไรอยู่
แซมสันอธิบายภาวะนี้ไว้อย่างกระชับว่า “ร่างกายเริ่มเคลื่อนไหวก่อนที่จิตสำนึกจะตื่นขึ้นอย่างสมบูรณ์”
ทำไมการเดินละเมอจึงดูเหมือนมีเป้าหมาย
สิ่งที่ทำให้การเดินละเมอดูน่ากังวล คือผู้ที่อยู่ในภาวะดังกล่าวอาจทำกิจกรรมที่ต้องใช้การประสานงานของร่างกายได้พอสมควร ไม่ใช่เพียงลุกขึ้นนั่งหรือเดินไปมาแบบไร้ทิศทาง
อย่างไรก็ตาม การเคลื่อนไหวเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าสมองส่วนการคิดวิเคราะห์กำลังทำงานตามปกติ เพราะสมองส่วนที่ใช้ตัดสินใจและประเมินความเสี่ยงยังไม่ตื่นเต็มที่ จึงอาจทำให้ผู้เดินละเมอเผชิญอันตรายได้ง่ายกว่าปกติ เช่น เดินออกนอกบ้าน สะดุดล้ม หรือขึ้นลงบันไดโดยไม่ระวัง
ควรทำอย่างไรเมื่อพบคนเดินละเมอ
หากพบคนกำลังเดินละเมอ ควรหลีกเลี่ยงการทำให้ตกใจหรือเขย่าตัวแรงๆ เพราะอาจทำให้สับสนและหวาดกลัวได้ วิธีที่เหมาะสมกว่าคือค่อยๆ พาเขากลับไปยังเตียง หรือช่วยนำทางไปยังพื้นที่ปลอดภัย
การจัดสภาพแวดล้อมในบ้านก็มีความสำคัญ เช่น ล็อกประตูและหน้าต่าง เก็บของมีคมหรือสิ่งกีดขวางออกจากทางเดิน และหลีกเลี่ยงการปล่อยให้ผู้ที่มีประวัติเดินละเมอนอนในบริเวณใกล้บันไดโดยไม่มีมาตรการป้องกัน
หากอาการเกิดขึ้นบ่อย มีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ หรือมีพฤติกรรมรุนแรงระหว่างนอนหลับ ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านการนอนหลับเพื่อประเมินสาเหตุและหาแนวทางดูแลที่เหมาะสม
อ้างอิง skynewsarabia
