นักวิทยาศาสตร์ขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NASA) ระบุว่า อุกกาบาตสีชมพูที่ค้นพบในทะเลทรายซาฮาราเมื่อปี 2022 เป็นชิ้นส่วนจากดาวอังคารที่มีอายุประมาณ 4.1 พันล้านปี นับเป็นหนึ่งในอุกกาบาตจากดาวอังคารที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่เคยค้นพบบนโลก โดยการศึกษาครั้งนี้ยังให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับการก่อตัวของเปลือกดาวอังคารและบทบาทของน้ำในยุคแรกเริ่มของดาวเคราะห์ดวงนี้
สำนักข่าว CBS News รายงานว่า อุกกาบาตดังกล่าวมีน้ำหนักเกือบ 2 ปอนด์ หรือประมาณ 900 กรัม ถูกค้นพบในประเทศมาลีเมื่อปี 2022 และได้รับการตั้งชื่อว่า Teghaza 001 ตามชื่อพื้นที่ราบเกลือที่เป็นสถานที่ค้นพบ
NASA ระบุว่า จากการศึกษาส่วนประกอบทางเคมีและแร่ธาตุของอุกกาบาต รวมถึงการเปรียบเทียบกับตัวอย่างและข้อมูลจากภารกิจสำรวจดาวอังคาร ทำให้นักวิทยาศาสตร์ยืนยันได้ว่าเป็นชิ้นส่วนที่มาจากดาวอังคาร โดยปัจจุบันมีการระบุอุกกาบาตจากดาวอังคารที่พบบนโลกแล้วประมาณ 435 ชิ้น
ผลการตรวจหาอายุด้วยเทคนิคเฉพาะทางทำให้นักวิจัยประเมินว่า Teghaza 001 มีอายุประมาณ 4.1 พันล้านปี และเป็นหนึ่งในอุกกาบาตจากดาวอังคารที่เก่าแก่ที่สุด 3 อันดับแรกที่เคยพบบนโลก NASA ระบุว่าตัวอย่างดังกล่าวเป็นหลักฐานสำคัญที่เปิดโอกาสให้นักวิทยาศาสตร์ศึกษาสภาพเปลือกดาวอังคารและกระบวนการก่อตัวของดาวเคราะห์ในยุคแรกเริ่ม
หยาง หลิว (Yang Liu) ผู้เขียนหลักของงานวิจัยเกี่ยวกับการหาอายุและการค้นพบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นนักวิทยาศาสตร์จากห้องปฏิบัติการ Jet Propulsion Laboratory ของ NASA ในรัฐแคลิฟอร์เนียตอนใต้ กล่าวว่า นักวิจัยเพิ่งตระหนักถึงความพิเศษของอุกกาบาตชิ้นนี้หลังจากเริ่มศึกษารายละเอียดอย่างใกล้ชิด โดยผู้ประเมินงานวิจัยรายหนึ่งถึงกับเรียกมันว่า “หินโรเซตตาแห่งดาวอังคาร” เนื่องจากมีคุณค่าในการช่วยไขความเข้าใจเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของดาวเคราะห์ดวงนี้
อุกกาบาต Teghaza 001 มีส่วนประกอบของแร่ภูเขาไฟหลายชนิด รวมถึงผลึกเซอร์คอน ซึ่งมีลักษณะสอดคล้องกับตัวอย่างที่ยานสำรวจ Mars Reconnaissance Orbiter ของ NASA เคยตรวจพบในพื้นที่ที่ราบสูงทางซีกใต้ของดาวอังคาร
นักวิจัยระบุว่า ตัวอย่างอุกกาบาตโบราณจากดาวอังคารที่ค้นพบก่อนหน้านี้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของดาวเคราะห์ในขอบเขตที่จำกัดกว่า แต่ Teghaza 001 แสดงให้เห็นทั้งกระบวนการก่อตัวของเปลือกดาวอังคารจากแมกมาที่เย็นตัวลง และการเปลี่ยนแปลงของหินจากอิทธิพลของน้ำบนพื้นผิวดาว
ฟรานซิส ทิสโซต์ (Francis Tissot) ศาสตราจารย์ด้านธรณีเคมีจากสถาบันเทคโนโลยีแคลิฟอร์เนีย (Caltech) มีส่วนช่วยนักวิจัยใช้เทคนิคการหาอายุรูปแบบใหม่ โดยสามารถตรวจวิเคราะห์ชิ้นส่วนอุกกาบาตที่มีขนาดเล็กกว่าเล็บมือ และตรวจสอบผลึกแร่แต่ละเม็ดได้อย่างแม่นยำ ผลการวิเคราะห์พบว่าหินดังกล่าวผ่านการเปลี่ยนแปลงจากอิทธิพลของน้ำบนดาวอังคารเมื่อประมาณ 4.1 พันล้านปีก่อน ขณะที่ตัวหินเองอาจก่อตัวขึ้นก่อนหน้านั้นอีก
ข้อมูลดังกล่าวยังชี้ว่า ดาวอังคารในยุคแรกอาจมีวัฏจักรของน้ำที่มีพลวัตและซับซ้อนกว่าที่นักวิทยาศาสตร์เคยเข้าใจ ขณะที่ ลี ซาเปอร์ (Lee Saper) ผู้เขียนงานวิจัยอีกคน ระบุว่า อุกกาบาตชิ้นนี้บันทึกหลักฐานปฏิสัมพันธ์ระหว่างน้ำกับหิน และอาจรวมถึงร่องรอยของชั้นบรรยากาศดาวอังคารในช่วงที่ดาวเคราะห์กำลังสูญเสียน้ำไปด้วย
ซาเปอร์ ซึ่งเป็นนักวิทยาศาสตร์จากศูนย์วิจัย Ames ของ NASA กล่าวเพิ่มเติมว่า นี่เป็นตัวอย่างเปลือกดาวอังคารชิ้นแรกที่นักวิทยาศาสตร์ได้รับจากพื้นที่ส่วนหนึ่งของดาวเคราะห์ดวงนี้ ซึ่งก่อนหน้านี้ยังไม่เคยมีตัวอย่างจากบริเวณดังกล่าวมาก่อน ทั้งนี้ อุกกาบาต Teghaza 001 ยังเคยได้รับการศึกษาในงานวิจัยอีกฉบับที่เผยแพร่เมื่อเดือนมิถุนายน โดยมุ่งเน้นปริมาณน้ำในหินและพิจารณาว่าน้ำอาจมีบทบาทต่อการก่อรูปภูมิประเทศของดาวอังคารในยุคแรกอย่างไร
หลิวกล่าวว่า ยังมีโอกาสที่จะมีการศึกษาวิจัยอุกกาบาตชิ้นนี้เพิ่มเติมอีกมาก โดยระบุว่าสิ่งที่นักวิทยาศาสตร์ค้นพบจนถึงขณะนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ยุคแรกของดาวอังคาร
ที่มา: CBS News / NASA
